Λαβουαζιέ, Αντουάν Λωράν (1743-1794)

Ο 18ος αιώνας θα υποδεχτεί τη γέννηση ενός σημαντικού ανθρώπου, που θα εκπροσωπήσει τον επιστημονικό κόσμο και χρόνια μετά το θάνατό του θα θεωρηθεί ως ο Πατέρας της σύγχρονης Χημείας. Λόγος γίνεται για τον Αντουάν Λωράν Λαβουαζιέ ο οποίος θα αλλάξει τα δεδομένα στη Χημεία με τα πειράματα και τις ανακαλύψεις του ενώ θα αφήσει την προσωπική του σφραγίδα στη Φιλοσοφία και Οικονομία.

Γεννιέται στις 26 Αυγούστου 1743 στο Παρίσι και κατάγεται από μία εύπορη οικογένεια. Στην ηλικία των πέντε ετών έρχεται αντιμέτωπος με το θάνατο της μητέρας του και εξαιτίας αυτού του γεγονότος θα γίνει κληρονόμος μιας τεράστιας περιουσίας. Κατά τη χρονική περίοδο 1754-1761, θα είναι μαθητής στο Κολλέγιο των Τεσσάρων-Εθνών που ιδρύθηκε το 1661 από τον Καρδινάλιο Μαζαρίνο (1602-1661) του οποίου η συμμετοχή στη πολιτική ζωή της Γαλλίας ήταν πολύ σημαντική. Θα ασχοληθεί με τη μελέτη της Χημείας, της Βοτανικής, της Αστρονομίας και των Μαθηματικών δείχνοντας με αυτό τον τρόπο το έντονο ενδιαφέρον του για τις φυσικές επιστήμες. Έπειτα, θα φοιτήσει στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού από το 1761 ως το 1763 από όπου θα αποκτήσει το πτυχίο του στη Νομική. Παράλληλα θα μελετά την εξέλιξη των επιστημών, θα συμμετέχει σε διάφορα συνέδρια και το 1764 θα δημοσιεύσει το πρώτο του έργο που δε θα έχει καμία απολύτως σχέση με νομικές υποθέσεις αλλά με τη Χημεία.

Το 1766, το όνομά του βρίσκεται στη λίστα των υποψηφίων για να γίνει μέλος στη Βασιλική Ακαδημία των Επιστημών, προκαλώντας εντύπωση στους υπόλοιπους επιστήμονες λόγω της νεαρής του ηλικίας. Όμως, θα ψηφιστεί δύο χρόνια μετά, στις 18 Μαΐου 1768 και από εκείνη τη στιγμή θα ξεκινήσει η λαμπρή πορεία του στο χώρο της Χημείας. Η Βασιλική Ακαδημία των Επιστημών ανήκει στο Ινστιτούτο Γαλλίας και ιδρύθηκε το 1666 από τον Ζαν-Μπατίστ Κολμπέρ (1619-1683) που ήταν ένας από τους πιο σημαντικούς Υπουργούς Οικονομικών της Γαλλίας κατά την περίοδο της βασιλείας του Λουδοβίκου Ι΄Δ (1638-1715) δεδομένου ότι δημιούργησε ισχυρή οικονομία. Ο Κολμπέρ συγκέντρωσε επιστήμονες από διαφορετικούς κλάδους, όπως μαθηματικούς, αστρονόμους, φυσικούς, χημικούς, βοτανολόγους, ζωολόγους και ανατόμους για τη δημιουργία της Ακαδημίας (22 Δεκεμβρίου 1666) που θα είχε ως στόχο την ανάπτυξη των επιστημών. Η Ακαδημία λειτουργεί μέχρι σήμερα συγκεντώνοντας επιστήμονες τόσο από τη Γαλλία όσο και από άλλες χώρες για να προσφέρουν στην εξέλιξη των επιστημών μέσω της έρευνας, των πειραμάτων και των εφαρμογών.

Το 1769, ο Αντουάν Λωράν Λαβουαζιέ χρησιμοποιεί τις γνώσεις του σχετικά με τη λειτουργία των νόμων και ξεκινά να εργάζεται στην εταιρεία Γενική Φάρμα. Πρόκειται για μια ιδιωτική εταιρεία που δημιουργήθηκε από το Λουδοβίκο Ι΄Δ το 1680 και της οποίας σκοπός ήταν η συγκέντρωση φόρων από τους αγρότες. Οι γνώσεις του Λαβουαζιέ και η συνεχής εργασία του θα τον οδηγήσουν αργότερα να γίνει γενικός φοροεισπράκτορας. Παράλληλα προσπαθεί να πραγματοποιήσει αλλαγές στο γαλλικό σύστημα φορολόγησης και στο νομισματικό κάνοντας διάφορες έρευνες συνοδευόμενες με προτάσεις προς το Κράτος.

Το 1771, θα παντρευτεί με την κόρη ενός μέλους της εταιρείας Γενική Φάρμα που ονομάζεται Μαρί-Αν Πιερέτ Πωλζ (1758-1836) και που είναι πολύ νεότερη του. Ο γάμος θα γίνει στις 16 Δεκεμρίου και ακούγονται διάφορα σχόλια δεδομένου ότι εκείνη είναι δεκατριών ετών και εκείνος είκοσι επτά. Όμως, τα χρόνια που θα ακολουθήσουν θα διαψεύσουν τις κακές φήμες αφού το ζευγάρι θα έχει ένα υπέροχο οικογενειακό βίο. Συγκεκριμένα, η Μαρί-Αν υποστηρίζει συνεχώς το έργο του Λαβουαζιέ και προσπαθεί να τον βοηθήσει στην πορεία του ως επιστήμονα και κυρίως ως χημικό. Δίπλα του μαθαίνει Χημεία και παράλληλα παρακολουθεί μαθήματα σχετικά με τις Φυσικές επιστήμες. Μαθαίνει αγγλικά και μεταφράζει δημοσιευμένα κείμενα στα γαλλικά για να μπορεί ο Αντουάν να τα μελετήσει και να αναπτύξει αργότερα τις θεμελιώδεις χημικές αρχές. Μεταξύ των μεταφρασμένων έργων διακρίνουμε τη «Πραγματεία περί το φλόγιστο» του Ιρλανδού επιστήμονα Ρίτσαρντ Κίργουαν (1733-1812) το οποίο θα οδηγήσει αργότερα τον Λαβουαζιέ σε μία μεγάλη ανακάλυψη που θα αλλάξει τα δεδομένα των φυσικών επιστημών. Επιπλέον, ξεχωρίζουν οι μεταφράσεις των δημοσιεύσεων του Άγγλου χημικού Τζόζεφ Πρίστλεϋ (1732-1804) οι οποίες θα βοηθήσουν τον Αντουάν να καθορίσει αργότερα την καύση των υλικών. Κάθε Δευτέρα, η Μαρί-Άν οργανώνει δεξιώσεις στην οικία τους όπου παρευρίσκονται επιστήμονες διαφορετικών ειδικοτήτων και συζητούν με τον Αντουάν θέματα που αφορούν την εξέλιξη των επιστημών. Η Μαρί-Αν έχει ταλέντο στη Ζωγραφική και παρακολουθεί μαθήματα δίπλα στο Γάλλο ζωγράφο Ζακ-Λουί Νταβίντ (1748-1825) για να αναπτύξει την τεχνική της. Χρησιμοποιεί, λοιπόν, τις γνώσεις της προς όφελος του συζύγου της απεικονίζοντας σε σκίτσα και γκραβούρες τις εργαστηριακές συσκευές που διαθέτουν εκείνος και οι συνάδελφοί του.

Το 1775, ο Αντουάν θα ξεκινήσει να εργάζεται στη Βασιλική Διοίκηση Πυρίτιδας αφού θα του ζητηθεί η συμβολή του για την εδραίωση μιας νέας μεθόδου παραγωγής πυρίτιδας. Λίγο καιρό μετά, θα εγκαταστήσει εκεί ένα σύγχρονο εργαστήριο αποτελούμενο από τα καλύτερα μηχανήματα της Ευρώπης. Παράλληλα θα μελετήσει τον εδαφικό πλούτο διαφόρων περιοχών της Γαλλίας μέσω της Χημείας για να βρει νέους τρόπους γεωργικής παραγωγής. Με αυτό τον τρόπο θα συνεισφέρει στην ανάπτυξη της Αγροχημείας.

Έπειτα θα συνεργαστεί ξανά με τη Γαλλική κυβέρνηση και αυτή τη φορά θα συμμετάσχει στην διαμόρφωση ενός συστήματος μονάδων με στόχο την ομοιομορφία στα μέτρα και τα σταθμά. Το όνομά του θα συνδεθεί με το μετρικό Σύστημα (κιλά, μέτρα κτλ.) που χρησιμοποιείται σήμερα στις περισσότερες χώρες του κόσμου. 

Μετά από αμέτρητες ώρες μελέτης και πολλαπλά πειράματα, ο Λαβουαζιέ καταφέρνει να επαναπροσδιορίσει το φαινόμενο της καύσης και να ανατρέψει την ήδη υπάρχουσα εξήγησή της. Μέχρι τότε οι επιστήμονες ερμήνευαν την καύση μέσω της θεωρίας του φλόγιστου για την οποία είχαν γίνει αρκετές μελέτες και είχαν δημοσιευθεί διάφορες έρευνες όπως εκείνη του Ιρλανδού επιστήμονα Ρίτσαρντ Κίργουαν. Επιπλέον, η συγκεκριμένη θεωρία διατυπώθηκε για πρώτη φορά το 17ο αιώνα από το Γερμανό χημικό Γκεόργκ Ερνστ Σταλ (1659-1734). Σύμφωνα με αυτή, το φλόγιστο είναι μια ουσία η οποία βρίσκεται στο εσωτερικό των υλικών που μπορούν να καούν. Κάθε καύσιμο σώμα περιέχει συγκεκριμένη ποσότητα φλογίστου που απελευθερώνεται στον αέρα κατά τη διάρκεια της καύσης του. 

Αλλά, ο Αντουάν δε μπορεί να δεχτεί αυτή τη θεωρία, η οποία, παρ’όλο που χρησιμοποιείται ως ένα θεωρητικό εργαλείο για είκοσι χρόνια, από πολλούς επιστήμονες θεωρείται ως εμπόδιο για την εξήγηση πολλών χημικών φαινομένων. Ο Λαβουαζιέ αποδεικνύει μετά από μια σειρά πειραμάτων ότι η καύση είναι μια χημική αντίδραση που, για να πραγματοποιηθεί, χρειάζεται ένα αποφλογισμένο αέριο το οποίο ονόμασε «οξυγόνο». Το 1778, δημοσιεύει τα  έργα του «Για την καύση γενικά» και «Γενικές Θεωρήσεις για τη φύση των καυστικών» που περιέχουν τη συγκεκριμένη θεωρία. Με αυτό το τρόπο η θεωρία του φλόγιστου δεν ισχύει πια. Στη συνέχεια μελετάει λεπτομερώς το οξυγόνο παρουσιάζοντας το ρόλο του στη φυτική αναπνοή, στη ζωική αναπνοή και στο σχηματισμό της σκουριάς. Συνεχίζει τις έρευνές του και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το νερό είναι το αποτέλεσμα της ένωσης του οξυγόνου με το υδρογόνο.

Το αποτέλεσμα όλων αυτών των ανακαλύψεων είναι η καθολική αλλαγή των δεδομένων της Χημείας και η δημιουργία θετικών ή αρνητικών σχόλιων για τον Λαβουαζιέ. Εκείνος συνεχίζει να εργάζεται γράφοντας έργα ή πραγματοποιώντας συνεχή πειράματα. Το 1783, δημοσιεύει το έργο «Σκέψεις για το φλόγιστο» και αποδεικνύει ότι η θεωρία του φλογίστου είναι ασταθής και μη επαρκής για την εξήγηση φαινομένων που σχετίζονται με αέρια. Αφήνοντας την καύση των σωμάτων, ασχολείται με τη μελέτη μάζας των αντικειμένων για να καταλήξει στη διατύπωση της αρχής διατήρησης της μάζας. Ο Λαβουαζιέ αποδεικνύει μέσω πειραμάτων ότι κατά τη διάρκεια μιας χημικής αντίδρασης, η μάζα και ο αριθμός των στοιχείων διατηρούνται

Ο Αντουάν συνεχίζει να μελετά τη Χημεία και μετά από πληθώρα πειραμάτων αναπτύσσει νέες θεωρίες και ανακαλύπτει νέα χημικά στοιχεία δίνοντας σιγά σιγά μια καινούργια μορφή στην επιστήμη που τόσο πιστά υπηρετεί. Το 1787, παρουσιάζει το έργο «Μέθοδος χημικής ονοματολογίας» και το 1789 τη «Θεμελιώδη πραγματεία χημείας» που θα θεωρηθεί ως το πρώτο εγχειρίδιο της σύγχρονης Χημείας. Παρουσιάζει τη πρώτη λίστα στοιχείων και ουσιών που πλέον ανήκουν στη πραγματοποίηση χημικών ενώσεων όπως είναι το άζωτο, το οξυγόνο, το υδρογόνο και πολλά άλλα.

Ο Λαβουαζιέ, μετά τη θεμελίωση της μοντέρνας Χημείας, συνεχίζει να κάνει μελέτες και πειράματα αλλά αυτή τη φορά στο χώρο της καλλιέργειας της γης. Έχει ήδη ξεκινήσει την έρευνά του από το 1778 και σιγά σιγά παρουσιάζει τα αποτελέσματά της που θα είναι ωφέλιμα για την ανάπτυξη της αγρονομίας. Το 1791, παρουσιάζει το έργο του «Από τον εδαφικό πλούτο του βασιλείου της Γαλλίας» όπου γίνεται η εκτίμηση του «καθαρού εθνικού προϊόντος» και τονίζεται η αξία των ζώων στην καλλιέργεια της γης. Έπειτα, παραθέτει την άποψή του σχετικά με τη χρήση υλικών για την ανάπτυξη διαφόρων φυτικών ειδών καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι το φυτόχωμα (ο χούμος) είναι απαραίτητο. Επιπλέον, διατυπώνει τις θεωρίες του για τη ζύμωση και τη φωτοσύνθεση που θα έχουν ως αποτέλεσμα την επίτευξη μεγάλων ανακαλύψεων κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα.

Αν και ο Λαβουαζιέ θεωρείται ως ένας από τους μεγαλύτερους επιστήμονες της εποχής του, ωστόσο τα επιτεύγματά του δε θα ληφθούν υπόψιν από τους συγχρόνους του και η ζωή του θα έχει άδοξο τέλος. Το 1794, μετά την έναρξη της Γαλλικής Επανάστασης, θα κατηγορηθεί για προδοσία και θα συλληφθεί από τους επαναστάτες του Τρόμου. «Τρόμος» ονομάζεται μια συγκεκριμένη χρονική περίοδος της Γαλλικής Επανάστασης κατά τη διάρκεια της οποίας ο γαλλικός λαός βρίσκεται σε εμφύλιο πόλεμο και χιλιάδες άνθρωποι φυλακίζονται ή καταδικάζονται σε θάνατο. Έτσι, ο Αντουάν κρίνεται ένοχος για προδοσία και το δικαστήριο αποφασίζει την εκτέλεσή του στη λαιμητόμο. Ο Λαβουαζιέ ζητάει να του δοθεί λίγος χρόνος για να ολοκληρώσει κάποιο πείραμά του αλλά ο δικαστής αρνείται δίνοντας την παρακάτω απάντηση : «Η Δημοκρατία δεν χρειάζεται ούτε επιστήμονες ούτε χημικούς. Η πορεία της δικαιοσύνης δε μπορεί να διακοπεί». Έτσι, στις 8 Μαΐου 1794 ο επιστήμονας που άλλαξε τον τρόπο σκέψης των ανθρώπων και έθεσε τις βάσεις για την μετέπειτα ανάπτυξη των επιστημών εκτελείται. Την επόμενη του θανάτου του ο μαθηματικός Ζοζέφ-Λουί Λαγκράνζ (1836-1713) δήλωσε : «Χρειάστηκαν ένα λεπτό για να ρίξουν αυτό το κεφάλι και εκατό χρόνια, ίσως, δε θα είναι αρκετά για την αναπαραγωγή ενός ίδιου»

Το έργο του Αντούαν Λωράν Λαβουαζιέ θα συνεχίσει να υπάρχει και μετά το θάνατό του αφού η σύζυγός του θα γράψει τα απομνημονεύματά του. Έτσι, θα δώσει τη δυνατότητα στον επιστημονικό κόσμο να μελετήσει ό,τι εκείνος δεν πρόλαβε να δημοσιεύσει ή να συνεχίσει το δικό του έργο από το σημείο που το άφησε. Το 1853, ο Γάλλος γλύπτης Ζακ-Λεονάρ Μαιγέ (1823-1894) θα φτιάξει το άγαλμα του Λαβουαζιέ που βρίσκεται σήμερα στο Μουσείο του Λούβρου. Το γαλλικό κράτος και οι επιστημονικές κοινότητες θα τιμήσουν το μεγάλο επιστήμονα αποδίδοντάς επίσημα την ονομασία Πατέρα της Σύγχρονης Χημείας. Επίσης, το 1935, η Διεθνής Ένωση Αστρονόμων θα δώσει το όνομά του σε ένα κρατήρα της Σελήνης. Σήμερα, κάθε επισκέπτης της Γαλλίας μπορεί να δει το όνομα του Λαβουαζιέ χαραγμένο στον Πύργο του Άϊφελ ή να δει κάποιες από τις εργαστηριακές συσκευές του στο Μουσείο των Τεχνών και των Επαγγελμάτων που βρίσκεται στο Παρίσι.

Ο Αντουάν Λωράν Λαβουαζιέ ήταν ο άνθρωπος, που πρόσφερε στην πρόοδο των επιστημών χωρίς να περιμένει κάτι ως αντάλλαγμα. Ήταν εκείνος που αφοσιώθηκε πλήρως στην επιστήμη που αγάπησε και που κατάφερε να παρατηρήσει, να κάνει πειράματα και να οδηγηθεί σε συμπεράσματα. Εμείς, θα μπορούσαμε μέσω της πορείας του, να παρατηρήσουμε εμάς τους ίδιους ώστε να ανακαλύψουμε την επιστήμη ή την τέχνη που αγαπάμε και να προσφέρουμε το δικό μας λιθαράκι στην πρόοδο.  

Οι φωτογραφίες, που παρουσιάζονται στην ιστοσελίδα μας, δείχνουν :

  • Το εργαστήριο του Λαβουαζιέ 
  • Το εξώφυλλο του βιβλίου «Θεμελιώδη πραγματεία χημείας»
  • Τη λίστα χημικών στοιχείων και ουσιών 
  • Το άγαλμα του Λαβουαζιέ 
  • Τον Αντουάν Λωράν Λαβουαζιέ με τη σύζυγό του Μαρίν Πιερέτ Πωλζ 
Seo wordpress plugin by www.seowizard.org.