Λαλίκ, Ρενέ Ζυλ (1860-1945)

Προς τα τέλη του 19ου αιώνα, θα γεννηθεί ο άνθρωπος, που θα ξεχωρίσει στο χώρο της Τέχνης δημιουργώντας εντυπωσιακά κοσμήματα, περίτεχνα μπουκαλάκια αρωμάτων, ιδιαίτερα διακοσμητικά εσωτερικού χώρου. Πρόκειται για τον Ρενέ Ζυλ Λαλίκ, του οποίου το όνομα θα συνδεθεί απόλυτα με την ποιότητα.

Γεννιέται στις 6 Απριλίου 1860 στο χωριό Άϊ της Καμπανίας, της περιοχής, που είναι γνωστή σήμερα για την παραγωγή του λευκού αφρώδους οίνου, δηλαδή της σαμπάνιας. Δύο χρόνια μετά οι γονείς του και εκείνος μετακομίζουν σε κάποιο προάστιο κοντά στο Παρίσι και επισκέπτονται τη γενέτειρα του Ρενέ μόνο για καλοκαιρινές διακοπές. Το 1872, μπαίνει στο Κολλέγιο Τυργκότ και δίνει ιδιαίτερη προσοχή στο σχεδιασμό. Τέσσερα χρόνια μετά, ξεκινάει να εργάζεται στο Παρίσι ως μαθητευόμενος του τεχνίτη κοσμημάτων Λουί Ωκό (1850-1932). Δίπλα του μαθαίνει νέες τεχνικές και αποκτά εμπειρία, ενώ παράλληλα παρακολουθεί νυχτερινά μαθήματα στη Σχολή Διακοσμητικών Τεχνών.

Το 1878, μετακομίζει στο Λονδίνο, όπου θα παραμείνει δύο χρόνια για την συνέχιση των σπουδών του. Εκεί, θα αναπτύξει περισσότερο τον τρόπο σχεδίασης και καλλιεργεί την προσωπική του τεχνική, που γρήγορα θα γίνει γνωστή. Επιστρέφοντας στο Παρίσι, θα εργαστεί για άλλη μια φορά δίπλα στο Λουί Ωκό ενώ, για να αναπτύξει περισσότερο την τεχνική του, θα επισκεφθεί διάφορες εκθέσεις. Έτσι, επισκέπτεται την Παγκόσμια Έκθεση, που πραγματοποιείται στο Παρίσι το 1878 και συναντά την γιαπωνέζικη τέχνη, η οποία τον ενθουσιάζει αρκετά. Το 1882, αποφασίζει να εργαστεί μόνος του σχεδιάζοντας ή κατασκευάζοντας ποικίλα κοσμήματα. Παράλληλα, σχεδιάζει για κοσμηματοπωλεία αρκετά γνωστά εκείνης της εποχής και κάποια μέχρι σήμερα, όπως του Καρτιέ, του Μπουσρόν ή για συλλέκτες γαλλικών κοσμημάτων, όπως για τον Ενρί Βεβέ (1854-1942).

Το 1884, θα είναι μια από τις σημαντικότερες χρονιές της ζωής του δεδομένου ότι σχέδια του θα εκτεθούν στη Διεθνή Έκθεση Βιομηχανικών Τεχνών. Πρόκειται για μια έκθεση, που οργανώνεται από το Μουσείο του Λούβρου για την παρουσίαση των κοσμημάτων του Στέμματος. Η φήμη του έχει εξαπλωθεί αρκετά και χάρη σε αυτή την έκθεση, το 1885, θα αποκτήσει το δικό του εργαστήρι κοσμημάτων. Εκεί θα δημιουργήσει πρωτότυπα κοσμήματα με πολύτιμους λίθους και με πολύτιμα υλικά, όπως ο ελαφοντόδοντος.

Το 1887, παντρεύεται με τη Μαρί Λουίζ Λαμπέρ και ένα χρόνο μετά αποκτούν μία κόρη, τη Ζορζέτ. Ο γάμος του ζευγαριού αντιμετωπίζει προβλήματα αλλά η δουλειά του Ρενέ βρίσκεται σε ανοδική πορεία. Το 1889, γίνεται η Παγκόσμια Έκθεση στο Παρίσι, όπου παρουσιάζονται τα κοσμήματα των Μπουσρόν και Βεβέ, μεταξύ των οποίων βρίκσονται τα σχέδια του Λαλίκ. Ένα χρόνο μετά, ανοίγει ένα εργαστήριο υαλοτεχνικής και ξεκινά να εμπλουτίζει την τεχνική του με νέες κατασκευές από γυαλί. Δημιουργεί συνεχώς και έτσι φτιάχνει καλούπια από γυαλί ή συνδυάζει το γυαλί με το μέταλλο.

Το 1893, χωρίζει τελικά με τη γυναίκα του ενώ διατηρεί σχέση με την Ωγκυστίν-Αλίς Λεντρύ. Μαζί θα αποκτήσουν δύο παιδιά, τη Σουζάν Ρενέ Λεντρύ (1892) και τον Μαρκ Αντρέ Λαλίκ (1900), ενώ ο γάμος τους θα πραγματοποιηθεί αργότερα (1902). Η δημιουργική πορεία του Ρενέ συνεχίζεται και έρχεται η στιγμή όπου αναγνωρίζεται ως ένας από τους πιο σημαντικούς κατασκευαστές κοσμημάτων του νέου καλλιτεχνικού κινήματος Αρ Νουβώ (Νέα Τέχνη). Το συγκεκριμένο κίνημα εμφανίζεται το 1890 ως αντίδραση στον Νεοκλασικισμό και στη Βιομηχανοποίηση. Μέχρι εκείνη την στιγμή, οι καλλιτέχνες, όπως ζωγράφοι, μουσικοί, ποιητές, πεζογράφοι ακολουθούν κανόνες και η Τέχνη υπάγεται σε στερεότυπα. Όλα αυτά, όμως, πρόκειται να αλλάξουν με τη Νέα Τέχνη, που δε θα αναπτυχθεί μόνο στη Γαλλία αλλά θα αποκτήσει παγκόσμιες διαστάσεις. Σύμφωνα με το κίνημα Άρ Νουβώ, οι καλλιτέχνες δημιουργούν χρησιμοποιώντας στοιχεία από τη φύση όπως τα φυτά, τα δέντρα, λουλούδια, τα έντομα, τα ζώα χωρίς να στοχεύουν πλέον στην ομοιομορφία αλλά στη ποικιλομορφία. Η Νέα Τέχνη εισάγει το στοιχείο του όμορφου και παράλληλα βοηθάει τον άνθρωπο να συλλάβει την αισθητική της φύσης και της καθημερινής ζωής. Επιπλέον, ενώνει όλες τις μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης, εισάγει το φως, τη μουσική, τα χρώματα υιοθετώντας στοιχεία από τη γιαπωνέζικη τέχνη όταν θέλει να αναδείξει φυσικές μορφές ή να αποδώσει πολύπλοκα θέματα. Ο όρος Αρ Νουβώ χρησιμοποιείται για πρώτη φορά στο βέλγικο περιοδικό Η Σύγχρονη Τέχνη και στη Γαλλία είναι η ονομασία της γκαλερί στο Παρίσι του Γερμανού συλλέκτη και εμπόρου έργων τέχνης  Ζίγκφρηντ Σάμουελ Μπινγκ (1838-1905).

Το 1895, ο Λαλίκ αποφασίζει να κατασκευάσει γυάλινα μπουκάλια για αρώματα με σκοπό να απευθυνθεί σε μεγαλύτερο κοινό. Χρησιμοποιώντας τη μοναδική του τεχνική και τα χαρακτηριστικά της Αρ Νουβώ, σχεδιάζει μοναδικά φιαλίδια με χρώματα και για να τελειοποίησει το έργο του δημιουργεί ένα εργαστήρι υαλοτεχνικής.

Στη συνέχεια, κατασκευάζει κοσμήματα, που θα εκτεθούν στη γκαλερί Οίκος της Αρ Νουβώ του Σαμουέλ Μπίνγκ και έπειτα θα συμμετέχει στο Σαλόνι των Γάλλων καλλιτεχνών. Το 1897, κερδίζει το πρώτο βραβείο στη Παγκόσμια Έκθεση στις Βρυξέλλες και τιμάται από τη Λεγεώνα της Τιμής. Οι κατασκευές του εντυπωσιάζουν αφού αναπαριστούν στοιχεία της φύσης όπως λουλούδια, ποικίλα φυτά ή πεταλούδες. Εκτός από γυαλί, χρησιμοποιεί πολύτιμους και ημιπολύτιμους λίθους, δέρμα, κέρας. Επιπλέον, σχεδιάζει θήκες για κοσμήματα, που διαφέρουν από τις ήδη υπάρχουσες, δεδομένου ότι εισάγει τη χωρητικότητα. Γυναίκες κυρίως της τάξης των Ευγενών παραγγέλνουν κοσμήματα και μετά ακολουθούν οι παραγγελίες από κόμισες, πριγκίπισσας και ηθοποιούς.

Το 1900, συμμετέχει στη Παγόσμια Έκθεση στο Παρίσι και ο θρίαμβός του είναι μεγάλος αφού όλοι μιλούν για τον άνθρωπο που ανατρέπει τα δεδομένα στο χώρο της κοσμηματοποιίας με τα σχέδια του. Εκείνη τη χρονιά γίνεται Αξιωματικός της Λεγεώνας της Τιμής. Από το 1902 ως το 1918, θα λάβει μέρος σε διάφορες εκθέσεις όπως στη Γαλλία, στην Ιταλία, στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Όμως, το 1909, θα έρθει αντιμέτωπος με το θάνατο της συζύγους του Ωγκυστίν-Αλίς Λεντρύ και το 1910 με το θάνατο κόρης του Ζωρζέτ.

Παρά τα δύο τραγικά γεγονότα, ο Ρενέ συνεχίζει τη δημιουργική του πορεία αλλά αυτή τη φορά κάνει κάτι εντελώς διαφορετικό. Αγοράζει ένα υαλουργείο στη περιοχή Κομπ-Λα-Βίλ με σκοπό την παραγωγή φιαλιδίων προς ιατρική χρήση. Επομένως, αρχίζει να εφαρμόζει κάθε τεχνολογική ανακάλυψη και εν συνεχεία ξεκινά να συνεργάζεται με διάφορες φαρμακοβιομηχανίες. Η τεχνική του στην επεξεργασία του γυαλίου είναι τόσο γνωστή, που καλείται στη Νέα Υόρκη για την κατασκευή ενός παραθύρου της μπουτίκ του Φρανσούα Κοτί (1874-1934).

Κατά τη διάρκεια του Ά Παγκοσμίου Πολέμου (1914-1918), αναγκάζεται να κλείσει το υαλουργείο. Όμως, το 1918, θα ξεκινήσει η κατασκευή ενός εργοστασίου υαλικών, που θα ολοκληρωθεί το 1921 και θα παραμείνει ως σήμερα με το όνομα Κρυταλλοποιία Λαλίκ.

Το τέλος του Ά Παγκοσμίου Πολέμου θα έχει ως συνέπεια τον παραμερισμό των φανταχτερών κοσμημάτων του Ρενέ και την παρουσίαση της ανάγκης των ανθρώπων να αγοράζουν πράγματα με χρησιμότητα. Παρατηρείται, λοιπόν, ότι το όμορφο αντικαθίσταται από το χρηστικό και ότι η Τέχνη απευθύνεται πλέον σε όλους μέσω της καθημερινότητας. Αυτό έχει ως συνέπεια την πτώση του καλλιτεχνικού κινήματος Αρ Νουβώ ή καλύτερα την αντικατάσταση του από το νέο κίνημα Αρ Ντεκό (Διακοσμητική Τέχνη). Πρόκειται για το κίνημα, που δε βασίζεται σε κάποια θεωρία ή σε κάποια τεχνική. Αντιθέτως, παίρνει στοιχεία από προηγούμενες εποχές και από διάφορα καλλιτεχνικά κινήματα του 20ου αιώνα. Επιπλέον, απορρίπτει το διακοσμητικό στοιχείο της Αρ Νουβώ και τείνει προς τη γεωμετρική τοποθέτηση των αντικειμένων.  Το όνομα του νέου καλλιτεχνικού κινήματος θα ακουστεί για πρώτη φορά στη Διεθνή Έκθεση Σύγχρονων Διακοσμητικών και Βιομηχανικών Τεχνών που θα γίνει στο Παρίσι το 1925.

Ο Ρενέ Λαλίκ ακολουθεί το ρεύμα της εποχής του και τη ζήτηση του κοινού, με αποτέλεσμα να ασχολείται με την κατασκευή πραγμάτων απαραίτητα για τον κάθε άνθρωπο, όπως βάζα, κηροπήγια, φιαλίδια, κούπες. Επιπλέον, με τη συμμετοχή του στη Διεθνή Έκθεση Σύγχρονων Διακοσμητικών και Βιομηχανικών Τεχνών (1925), θεωρείται επίσημα εκπρόσωπος της Αρ Ντεκό. Εξάλλου, κατασκεύασε το παγκοσμίου φήμης συντριβάνι με την ονομασία «Η Άνοιξη της Γαλλίας», μέσω του οποίου καθιερώθηκε επίσημα το στυλ του συγκεκριμένου κινήματος.

Το 1925, θα αποτελέσει μια ιδιαίτερα σημαντική χρονιά για το Ρενέ, όχι μόνο για την επαγγελματική του ζωή αλλά και για την προσωπική του. Μετά το θάνατο της δεύτερης συζύγου του και της κόρης του, ξαναφτιάχνει τη ζωή του με την σύντροφό του Μαρί-Ζαν Ανέρ και εκείνη τη χρονιά αποκτούν το γιο τους Ζαν Ραϊμόν. Δύο χρόνια μετά, θα αποκτήσουν την κόρη τους Ρενέ Ζαν Ζωρζέτ. Επιπλέον, κατασκευάζει γα πρώτη φορά γιάλινα αγαλματίδια για την αυτοκινητοβιομηχανία Σιτροέν και συγκεκριμένα για το αυτοκίνητο 5 CV. Η δουλειά του Λαλίκ είναι τόσο περίτεχνη που θα συνεχίζει να κατασκευάζει αγαλματίδια και για άλλες αυτοκινητοβιομηχανίες, όπως για τη Μπένλεϊ, τη Ρολς Ρόυς, τη Μπουγκάτι.

Έπειτα, θα ασχοληθεί με την εσωτερική διακόσμηση οικοδομημάτων, εκκλησιών, τραίνων, πλοίων που θα μείνουν στην Ιστορία της Τέχνης. Το 1929 διακοσμεί το τραίνο Όριεντ Εξπρές και το 1932 τα συντριβάνια στα Ηλύσια Πεδία. Επιπλέον, έχει ήδη ξεκινήσει την κατασκευή πολυτελών γυάλινων βάζων που θα συνδεθούν απόλυτα με το όνομά του. Η φήμη του θα φτάσει μέχρι το Τόκυο για τη διακόσμηση της κεντρικής εισόδου στο σαλόνι του Παλατιού του Πρίγκηπα Ασάκα Γιασουχίκο. Επιπλέον, θα επισκεφθεί την Αγγλία για την εσωτερική διακόσμηση της εκκλησίας Σαν Μάθιου. Το 1936, αναλαμβάνει τη διακόσμηση της τραπεζαρίας του επιβατικού πλοίου Νορμανδία.

Το 1939 ξεσπά ο ΄Β Παγκόσμιος Πόλεμος  που θα διαρκέσει μέχρι το 1945. Παρά τη φήμη του, ο Λαλίκ δεν καταφέρνει να κρατήσει το εργοστάσιο ανοιχτό το οποίο θα παραμείνει υπό τη γερμανική κατοχή μέχρι τη λήξη του πολέμου. Ο Ρενέ, όμως, δε θα καταφέρει να ξαναδεί ανοιχτό το εργοστάσιο του αφού θα αφήσει την τελευταία του πνοή  στις 5 Μαΐου 1945 στο Παρίσι, δηλαδή λίγους  μήνες πριν την επίσημη λήξη του πολέμου. Αρκετά από τα έργα του βρίσκονται σήμερα σε διάφορα μουσεία  όπως στο Μουσείο Λαλίκ της Αλσατίας.

Ο Ρενέ Ζυλ Λαλίκ κατάφερε να δείξει την ομορφιά κατασκευάζοντας κοσμήματα, καθημερινά αντικείμενα ή διακοσμώντας εσωτερικούς χώρους με το ξεχωριστό γυαλί. Κατά τη διάρκεια της ζωής του, δημιουργούσε συνεχώς ακολουθώντας το ρεύμα της εποχής του αλλά μην εγκαταλείποντας το δικό του υλικό. Εμείς, θα μπορούσαμε να κοιτάξουμε κάποιο δημιούργημά του, να θαυμάσουμε κάποια διακόσμηση του και να επιλέξουμε το υλικό, που θέλουμε να πλάσουμε, για να του δώσουμε μια ξεχωριστή μορφή εκφράζοντας με αυτό τον τρόπο τον εσωτερικό μας κόσμο!  

Οι φωτογραφίες, που παρουσιάζονται, απεικονίζουν δύο φυαλίδια αρωμάτων, ένα βραχιόλι, ένα κόσμημα με λιβελούλες και ένα βάζο :

  1. Φυαλίδιο « Les Armes » – Flacon « Les Armes »
  2. Φυαλίδιο « Muguet » – Flacon «Muguet»
  3. Βραχιόλι – Bracelet
  4. Κόσμημα με λιβελούλες – Bijoux Libellules
  5. Βάζο – Vase
Seo wordpress plugin by www.seowizard.org.